Pleiku không chỉ có núi rừng và gió lạnh, mà còn ẩn giấu những hương vị khiến người ta vừa e dè vừa tò mò. Hãy nghe Trần Thị Trà My (Gia Lai) một travel blogger nổi tiếng bật mí .
Pleiku vào một buổi chiều tắt nắng, khi cái lạnh đặc trưng của phố núi bắt đầu len lỏi qua lớp áo khoác mỏng. Điểm dừng chân đầu tiên của tôi không phải một thắng cảnh mơ mộng, mà là một quán nhỏ ven đường đang bốc khói nghi ngút với mùi hương nồng đậm của tô bún mắm cua thối.

Bún cua thối Gia Lai (Ảnh: Sưu tầm)
Đó không phải là mùi thơm nức mũi của hành phi hay ngọt ngào của xương hầm thường thấy. Đó là một mùi hương... ngai ngái, nồng nàn và có phần hơi gắt. Nó xộc thẳng vào mũi làm kích thích não bộ của tôi ngay lập tức.
Bước vào quán, đập vào mắt tôi là nồi nước dùng to đùng đang sôi sục trên bếp than. Thay vì màu trong veo hay đỏ au đẹp mắt, nước lèo của món bún này có màu đen đục, sánh đặc. Bên trên nổi lên những mảng gạch cua dày cộm, đây là nơi phát ra thứ mùi đặc trưng khiến người lạ e dè nhưng người quen thì thèm thuồng đến lạ.
Ngồi xuống chiếc bàn nhựa thấp, tôi lân la hỏi chuyện cô chủ quán trong lúc chờ đợi. Hóa ra, cái sự "thối" này không phải là ngẫu nhiên hay do để hỏng, mà là cả một quy trình chế biến cầu kỳ có nguồn gốc từ những người con Bình Định di cư lên vùng đất đỏ bazan này.
Để có được nồi nước dùng "gây nghiện", người ta phải lặn lội ra tận cánh đồng để bắt loại cua đồng chắc thịt. Cua rửa sạch, giã nhuyễn, lọc lấy nước rồi ủ lên men. Cái hay nằm ở chỗ, phải ủ làm sao cho nước cua chuyển sang màu đen, dậy mùi nồng nàn nhưng không được hỏng. Thời gian ủ thường kéo dài 1 ngày đêm, canh chỉnh sao cho mùi vừa tới "độ". Nặng quá thì khó ăn, mà nhẹ quá thì lại mất đi cái hồn cốt của món ăn.

Bún cua thối Gia Lai (Ảnh: Sưu tầm)
Tô bún được bưng ra, nhỏ xíu, chỉ to cỡ bàn tay xòe ra, lượng nước dùng chan xâm xấp giống như kiểu ăn Mì Quảng chứ không ngập nước như bún riêu hay phở. Một vắt bún tươi, vài lát măng luộc, mấy miếng da heo chiên giòn rụm, tóp mỡ và một quả trứng vịt nhuộm màu đen bóng vì được ninh lâu trong nồi nước dùng. Tất cả thôi thúc tôi phải nếm thử ngay lập tức.
Đầu tiên là vị mặn, tiếp đó là vị cay nồng của ớt, vị chua thanh của chanh và cái giòn tan của da heo. Nhưng khi tất cả những vị đó lắng xuống, cái hậu vị ngọt béo, ngậy ngậy của cua đồng lên men mới bắt đầu lan tỏa trong khoang miệng.
Cái mùi "thối" ban đầu dường như biến mất khi chạm vào lưỡi, thay vào đó là một sự bùng nổ của vị giác. Đặc biệt nhất là quả trứng vịt. Lòng trắng dai dai, lòng đỏ bùi bùi thấm đẫm cái nước dùng đen sánh ấy, ăn vào thấy béo ngậy mà không hề tanh.

Bún cua thối Gia Lai (Ảnh: Sưu tầm)
Đây là một món kén người ăn, nhưng với những ai đã trót "phải lòng", thì nó gây nghiện một cách dai dẳng. Thậm chí khi ăn xong, bước ra khỏi quán, cái mùi hương ấy vẫn vương vấn trên quần áo, trong hơi thở.
Với tôi, bún cua thối là một trải nghiệm ẩm thực thú vị mà bất kỳ ai đến Gia Lai cũng nên thử một lần. Đừng để cái tên hay mùi hương đánh lừa, bởi đằng sau lớp vỏ bọc xù xì, "khó ưa" ấy là một hương vị chân chất, đậm đà và đầy cá tính của vùng đất Tây Nguyên nắng gió.